Żywienie pacjenta z odleżynami

Prawidłowe żywienie pacjenta z odleżynami ma kluczowe znaczenie dla profilaktyki i leczenia ran. Odpowiednia dieta wspiera regenerację tkanek, wzmacnia odporność i przyspiesza gojenie.

Ogólne zasady żywienia

• Dieta powinna być pełnowartościowa i urozmaicona.
• Spożywaj 4–5 posiłków dziennie, co 3–4 godziny.
• Nie stosuj restrykcyjnych diet odchudzających – organizm potrzebuje energii do regeneracji.
• Kontroluj masę ciała i stan odżywienia pod okiem lekarza lub dietetyka.
• Nawodnienie jest kluczowe – woda wspiera metabolizm i gojenie ran.

Zapotrzebowanie energetyczne

Pacjenci z odleżynami mają zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne i białkowe:

• Energia: ok. 30–35 kcal/kg masy ciała/dobę
• Białko: 1,5–2 g/kg masy ciała/dobę
• Węglowodany i tłuszcze – źródło energii, wybieraj zdrowe tłuszcze i produkty pełnoziarniste

Jak powinien wyglądać talerz pacjenta?

 ½ talerza – warzywa i owoce

• Min. 400 g dziennie, bogate w witaminy i antyoksydanty
• Surowe lub gotowane al dente

 ¼ talerza – produkty zbożowe

• Pełnoziarniste pieczywo, kasze, ryż, makarony

 ¼ talerza – źródła białka

• Chude mięso, ryby, jaja, nabiał
• Rośliny strączkowe 2–3 razy w tygodniu
• Białko wspiera syntezę kolagenu i regenerację skóry

 Tłuszcze – w niewielkiej ilości

• Olej rzepakowy, oliwa z oliwek, orzechy, awokado
• Ogranicz tłuszcze nasycone i fast food

Nabiał – 2–3 porcje dziennie

• Jogurt naturalny, kefir, mleko (do 3% tłuszczu)
• Alternatywy roślinne wzbogacane w wapń

Składniki wspierające gojenie odleżyn

• Białko – naprawa tkanek
• Cynk – regeneracja skóry
• Witamina A – przyspiesza gojenie
• Witamina C – synteza kolagenu, antyoksydant
• Kwasy omega-3 – działanie przeciwzapalne

Suplementację zawsze konsultuj z lekarzem lub dietetykiem.

Nawodnienie

• Pij 1,5–2,5 l płynów dziennie – woda, niesłodzone napary, lekkie zupy
• Nawodnienie wspiera przepływ krwi i gojenie ran

Styl życia wspierający leczenie

• Aktywność fizyczna – jeśli pacjent może się poruszać, lekkie ćwiczenia poprawiają krążenie
• Zmiana pozycji – regularne odciążanie miejsc narażonych na ucisk
• Higiena i pielęgnacja ran – połączona z odpowiednią dietą daje najlepsze efekty

Przykładowy jadłospis na cały dzień

Śniadanie

• Owsianka na mleku lub napoju roślinnym, nasiona chia, owoce
• Jajko gotowane na miękko
• Herbata ziołowa lub woda

Drugie śniadanie

• Jogurt naturalny lub kefir
• Garść orzechów włoskich
• Plasterki banana lub kiwi

Obiad

• Pieczona pierś z kurczaka lub ryba gotowana na parze
• Kasza gryczana lub brązowy ryż
• Warzywa gotowane al dente
• 1 łyżka oliwy z oliwek

Podwieczorek

• Smoothie z owoców i jogurtu
• 1 łyżka płatków owsianych lub nasion

Kolacja

• Omlet z warzywami
• Pełnoziarniste pieczywo
• Herbata ziołowa lub woda

Opracowała: Danuta Matuszczak- dietetyk szpitalny

Literatura

1. Nowak A., Kowalski P. „Żywienie pacjentów z odleżynami – zasady i praktyka kliniczna.” Postępy Nauk Medycznych, 2022.
2. Polskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego. „Rekomendacje dotyczące żywienia w chorobach skóry i trudno gojących się ran”, 2021.
3. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB. „Normy żywienia dla populacji Polski”, 2024.